vrijdag 28 augustus 2015

Strongback voor hoofdromp







In de loods heb ik rechts achterin mijn 'kantoor'. Als hulp bij het maken van de strongback heb ik op de tafel een schets van het bovenaanzicht van de hoofdromp gemaakt. De strongback die ik ga maken moet binnen deze lijnen vallen om later geen problemen bij het glassen van de romp te krijgen. Bij een te brede strongback kan het glasweefsel niet netjes naar beneden hangen, en zal gaan kreuken. Erg vervelend bij het lamineren.

Diverse dwarsdoorsneden van multiplex gemaakt. Het achterschot van de achterkajuit gebruik ik ook, dat heeft al de juiste vorm.
 Van een plaat multiplex een rechte hoek gemaakt. De strongback moet precies haaks gebouwd worden.
Als één van de dwarsbalken een centimeter te kort is afgezaagd krijg je het geheel echt niet haaks, hoe mooi je winkelhaak ook is....
De basis waarop de hulpspanten uit de tweede foto opgesteld moeten worden. Deze moeten op exact de juiste afstand van elkaar geplaatst worden, precies verticaal staan, en op een precieze hoogte vanaf een horizontaal vlak.

Ik heb ervoor gekozen om niet de hele strongback te stellen. In plaats daarvan ligt deze gewoon op de grond, en zal ongetwijfeld iets rond of schelf zijn. Wel markeer ik de hoekpunten met tape op de grond, om bij onverhoopte verschuiving de boel weer terug te kunnen zetten.
Op de zijkant teken ik met behulp van een laserwaterpas een horizontale lijn, deze dient als basis bij het opstellen van de hulpschotten.


Opstellen van de hulpschotten:



 
 

In het achterschot van de achterkajuit heb ik vast de (grote) gaten voor de raampjes en de (kleine) gaten voor de bergruimte onder het zwemplateau gezaagd.

Als de schotten zijn geplaatst even kijken hoe goed de panelen van de romp erop passen. Helaas klopt er iets niet....
Het blijkt dat ik bij 1 van de schotten een verkeerd punt heb gebruikt bij het uitzagen. Gelukkig staat het juiste punt nog op het schot, waardoor ik het vrij snel in de gaten heb. Nieuwe lijntjes tekenen, het randje uitzagen, schot opnieuw opstellen en jawel, het past!

zaterdag 22 augustus 2015

Drijver ophangen

De onderkant van de drijver is nu ook 3x in de IJmopox HB Coating van De IJssel gezet.
Het totale gewicht is nu ongeveer 70 kg. Om weer wat ruimte te creëren voor onze fietsen heb ik de drijver opgehangen, vlak onder het plafond.
De onderste foto laat een wat vertekend beeld zien: het dek is echt wel vlak, en niet bol :-)


De rest van de spullen heb ik naar de loods gebracht. De trailer van mijn kleine bootje en de strongback waarop de volgende drijver nog gebouwd moet worden dienden als basis om de lange stroken (7+ m) laminaat te vervoeren.

maandag 10 augustus 2015

Werkruimte

Mijn fietsenschuur heeft een mooi formaat om de drijvers te maken, maar is te smal voor de hoofdromp. Daarom was ik laatst al eens even een rondje aan het maken over een bedrijven terrein in Noordhorn, inventariseren wat er is aan loodsen, en wat het kost om zoiets te huren.
Na hier en daar wat inlichtingen te hebben ingewonnen kwam ik vrij toevallig aan de praat met de eigenaar van de loods op de foto. Het afgeschermde rechter deel van de loods (achter de roldeur met gewone deur) bleek vrij te zijn. Het blijkt een ideale plek te zijn: bijna 4 bij 10 meter. Bovendien is het mogelijk een verwarming aan te sluiten, zie de kachelpijp naast de deur. Wat voor kachel dat dan wordt weet ik nog niet. Een propaan/butaan kachel is erg duur in het gebruik, vooral als je een capaciteit van ongeveer 10 kW/h nodig hebt. Een mooie oplossing is die van een andere botenbouwer die bezig is met een Wharram tiki. Hij gebruikt een pellet kachel die geprogrammeerd kan worden om op bepaalde tijden aan te slaan, zodat de ruimte al warm is op het moment dat je aan de slag gaat. Maar ja, hoe kom je betaalbaar aan zo'n ding?

Oorspronkelijk was het plan om eerst de beide drijvers af te maken, en daarna de hoofdromp. Dat is nu wat aangepast omdat de loods nu beschikbaar is, en over een paar maanden waarschijnlijk niet meer. Dus momenteel ben ik (naast het afwerken van de eerste drijver) druk doende met het bedenken van een opstelling voor de (hulp)schotten waar omheen de romp moet worden gebouwd. Leuk!

zaterdag 8 augustus 2015

Dek geverfd

In het dek van de drijvers komt een luik zodat het middelste compartiment gebruikt kan worden voor opslag van wat lichte spullen. Het is te voorzien dat er wel eens een golfje over het dek van de drijver zal slaan, vooral als het wat harder waait. Om te voorkomen dat het water, dat met een behoorlijke snelheid over het dek spoelt, zich dan tussen het dek en het luik door naar binnen perst heb ik een randje langs de voorkant van het luik gemaakt.
Hier het randje voor het luik in de vacuümzak. Het gat voor het luik zaag ik er nog niet in, omdat ik deze drijver waarschijnlijk ongeveer een jaar moet bewaren voordat ik hem aan de hoofdromp kan bevestigen. Dan blijft de binnenkant mooi schoon.
 Het dek is inmiddels voorzien van 4 lagen HB Coating, de eerste grijs, de daarop volgende 3 wit. De grijze dekt uitstekend, maar de witte niet. De drie lagen zijn echt wel nodig om een mooi egaal wit oppervlak te krijgen.
 De HB Coating is een soort onderlaag en, ondanks het glimmen op de foto hiernaast, niet erg glad als je het met een roller en 5% verdunning opbrengt.
Het verbruik is overigens 400 gram voor 3.1 m2. Dit is inclusief verlies in mengbeker, rolbak en rollertje.


dinsdag 21 juli 2015

Dek plamuren

21 juli 2015
Begonnen met het weghalen van de scheurfolie. Alles is uitstekend gelukt. De epoxy is wel hard, maar nog niet hard genoeg om te schuren: het papier loopt dan te snel vol.
Wel kan ik de gaatjes voor de bolders weer open boren. Bij het weghalen van de terostat uit het voorste gaatje hoor ik een luchtstroom. Er zijn nu 2 zaken vast te stellen: ten eerste dat de drijver water- en luchtdicht is, en ten tweede dat de luchtdruk sinds gisteren is gestegen, want de luchtstroom is naar binnen. Later komt er een ontluchtingsgaatje met een slangetje dat een eindje de achterste beam in gaat.


Klus van de dag is het plamuren van het dek. De bovenste gangen van de romp doe ik nog niet, want om dat mooi te krijgen moet ik de rand van het glasvezel eerst schuren, wat dus nog niet kan. Als ik klaar ben met het plamuren bedenk ik me dat ik nog een fout heb gemaakt: Ik had de rand van het dek eerst willen voorzien van een 45/45 glasband. Vergeten! Jammer, want nu moet het er nog overheen. Daardoor zie je het beter liggen dan wanneer het onder de gister aangebrachte glaslaag had gezeten. Dus extra plamuren, dus extra gewicht :-(

maandag 20 juli 2015

Float dek glasmatten

20 juli 2015
Vandaag een lange dag gemaakt. Begonnen met het weghalen van de spanbanden die ik rond de drijver had gespannen om het dek stevig in de lijm te drukken. Vervolgens enkele uren bezig geweest om de randen van het dek af te ronden naar een radius van 30 mm.
Met een malletje is dit goed te controleren.








De bevestiging van de voorste bolder wil maar niet lukken. Eerst de gaatjes voor de bouten op de verkeerde plek geboord. Nieuwe gaatjes boren. Dan de backing plate toch onder de verkeerde gaatjes monteren. Kan niet meer aangepast, het dek zit al vast. De bolder komt nu dus 1.5 cm te ver naar achteren. De gaatjes vervolgens wel geruimd naar 10 mm, maar vergeten te vullen met epoxy (om daarin weer 6 mm gaatje te boren, zo ontstaat er een stevig epoxy busje rond het gat). Op de foto heb ik een paar bouten voorzien van packing tape in de gaten gedraaid. Later volgieten met epoxy. Kan nu nog niet, want dan zitten straks de bouten in de weg als ik het glasvezel over het dek leg.  Dus maar weer weghalen. Gaatjes opgevuld met terostat, een kauwgum-achtig materiaal dat bij het vacumeren gebruikt wordt om de vacuümzak dicht te plakken. De terostat zorgt er voor dat de boel niet volloopt als ik straks de glasvezel erop plak.

Ter plaatse van de beams komt ter versteviging een extra laag glasvezel van 400 gsm.







Glasvezel op maat geknipt. Daarna het dek ingesmeerd met epoxy en de stukken voor de beams verzadigd. Dan het grote stuk verzadigen en het geheel afdekken met scheurfolie. Klaar om 22:15

zondag 19 juli 2015

Dek erop

Vandaag wat roestvrijstalen schroefjes en boutjes besteld. Dat had ik namelijk nog niet gedaan, en ik had er een paar nodig om het inspectieluikje naar het voorste compartiment van de float te kunnen vastschroeven. Het bagagevak is inmiddels voorzien van 4 lagen IJmopox HB Coating, 1 grijs en 3 wit. De witte dekt behoorlijk slecht, en drie lagen zijn echt wel nodig.



In het bagagevak heb ik een lap plasticfolie geplakt, om eventuele druppen epoxy op te vangen als ik het dek erop plak.






De flenzen en de onderkant van het dek ter plaatse van de flenzen (zie links van de romp) voorzien van epoxy.






Even een paar M6 boutjes ontkopt en, voorzien van vaseline en packing tape, in de backing plates voor de bolders gedraaid. Op deze manier komt er als het goed is bij het plaatsen van het dek geen putty in de gaatjes en op de schroefdraad, zodat ik ze als de boel is uitgehard er weer gemakkelijk uit kan halen.
Bij het plaatsen van het dek dienen ze, samen met een deuvel in het massieve schuimblok bij de boeg, als geleiding voor het plaatsen van het dek.

Uiteindelijk de flenzen voorzien van putty, en het dek geplaatst. Nu maar hopen dat ik niks vergeten ben, want het voorste en achterste compartiment zitten nu dicht. In het voorste compartiment kan ik alleen nog via het inspectieluikje in het bagagecompartiment. Het achterste compartiment is nu helemaal dicht, op een klein ontluchtingsgaatje naar het bagagecompartiment na. Later, nadat er nog een laag glasvezel over het dek en de bovenste gang is geplakt, alles is vlakgemaakt en geschilderd, komt er ook nog een inspectieluikje vlak voor de achterste beam. Dat is nodig om de bouten waarmee de beam wordt bevestigd aan te kunnen draaien.
 Het middelste compartiment wordt voorzien van een groter luik om wat lichte spullen in de float te kunnen bewaren.


vrijdag 10 juli 2015

Drijver klusjes

De afgelopen tijd bezig geweest met het afwerken van de binnenkant van de drijver. Eerst de wantputtingen uit mijn vorige bericht vastzetten aan de zijkant. Opletten dat de wantputting straks voldoende ver boven het dek uitsteekt.
 Vervolgens rondom langs de rand en langs de schotten flenzen maken van 2 lagen glasband (45/45, 400 gsm). Dit geeft wat breedte om straks het dek tegenaan te plakken.
Ook maakte ik nog extra flenzen ter plaatse van de beams. Deze zorgen ervoor dat zijdelingse krachten kunnen worden opgevangen.
Gaatjes boren voor de backingplates van de bolders. De backing plates worden vastgezet met Sikaflex kit. Daarna nog een laagje glasvezet er overheen voor als de Sikaflex ooit loslaat (de komende 20 jaar niet waarschijnlijk). Maar omdat 2 van de 3 backing plates in een afgesloten ruimte worden geplaatst wil ik zeker zijn dat ze niet loslaten en dan onder in de drijver komen te liggen. De gaatjes zijn voorzien van M-6 schroefdraad.
De gaatjes zijn voorzien van M-6 schroefdraad. In het dek zit een stukje high density schuim ter versteviging. De 6 mm gaatjes boor ik uit tot 10 mm, en vul ik op met epoxy. Vervolgens boor ik daarin weer 6 mm gaatjes. Hierdoor heb ik straks rond bouten een epoxy busje van 2 mm dikte.




Tenslotte heb ik de binnenkant van de drijver nog voorzien van een extra laag epoxy om er zeker van te zijn dat er geen glasvezel meer uitsteekt. Volgende stappen: het bagagevak schilderen, dek erop plakken, zijkanten afronden en glasband plakken, laag glasvezel over het dek en bovenste gang, dan eindelijk plamuren, schuren en schilderen....

zaterdag 30 mei 2015

Wandputtingen

De wantputtingen zijn de bevestigingspunten voor de stagen die de mast overeind houden. De mast wordt gesteund door 3 stagen: 1 voorstag die is bevestigd op de boeg, en twee bakstagen, op iedere drijver één.
Om de krachten op de wantputtingen te kunnen opvangen moet het gebruikte materiaal een bepaalde dikte hebben. We bouwen de puttingen door unidirectioneel koolstofvezel over een glasvezel buisje te buigen. Het glasvezel buisje dient om de metalen staaf die er doorheen komt te lopen af te schermen van de koolstof vezel.
Bij de berekening gaan we er vanuit dat een 50%/50% koolstof/epoxy laminaat breekt bij 600 MPa [1]. Dit getal betekent dat een staafje met een doorsnede van 1 mm2 van dit materiaal een trekkracht van 600 N kan opvangen voordat het breekt.
De bakstagen krijgen volgens berekening (volgt in een latere blog) ieder een kracht van  6430 N te verduren. Als we hier een safety factor van vijf (normaliter 2 à 3, maar wegens eigen fabrikaat 5) aannemen komt dat neer op 32150 N, wat opgevangen kan worden door 32150 / 600 = 54 mm2 carbon. De carbonvezels worden echter niet rechtstandig belast omdat ze rond een glasvezel buis worden gebogen. Het is gebruikelijk om de gevonden waarde in dergelijke gevallen te verdubbelen, waardoor we dan tot een waarde komen van minstens 108 mm2.

De bout zit rond het glasvezel buisje. De holle ruimte
wordt volgegoten met epoxy. Vervolgens worden er
diverse lagen koolstof vezel rond het geheel gelegd. 
De wantputtingen worden gemaakt van een schuimkern met daarop een glasvezel buisje van 10 mm binnen doorsnede. Hier overheen wordt unidirectioneel koolstofvezel geplaatst tot een dikte van 3 millimeter, ongeveer 6 lagen van 340 gsm. De breedte bedraagt 47 mm. In het midden van de bovenkant wordt een uitsparing gemaakt van 11 mm breed en 27 mm diep. Als de uitsparing is gezaagd blijft er een breedte over van 47 - 11 = 36mm. Bij een laagdikte van 3 mm geeft dat precies 108 mm2.


In de vacuümzak
Na uitharding van de epoxy schroef ik twee plankjes tegen de zijkanten, als mal voor de koolstof vezel. Vervolgens breng ik het laminaat aan, en gaat het geheel een nachtje in de vacuümzak. De beide wantputtingen worden in 1x gemaakt.

Het eindproduct
Als de boel is uitgehard zaag ik het geheel doormidden. Dit hele proces moet twee keer, omdat ik bij de zijdelingse ondersteuning van de boegspriet een zelfde soort bevestiging ga gebruiken. Bij de set voor de boegspriet kan ik een laagje minder koolstof vezel gebruiken, omdat de kracht die daarop komt wat kleiner is. Minder is beter in dit geval, want die vezel is super duur....


zondag 17 mei 2015

Eerste drijver: status update

Het begin van de float gaat het snelst, heb ik ondervonden. Het tegen elkaar zetten van de schotten en gangen gaat vlot, en levert direct zichtbaar resultaat. Dat aan elkaar zetten gaat met schroeven en tiewraps, maar dat is natuurlijk niet permanent. De naden worden volgestopt met 'putty', epoxy aangevuld met microballoons tot het de consistentie van pindakaas heeft.
Initiëel worden de gangen met schroeven en tiewraps
tegen elkaar gehouden. 
Vervolgens gaat het prutje in een puntzak waar ik het puntje vanaf knip. Al knijpend kan er zo een mooie strook putty in de groef gelegd worden. Met het plamuurmes erlangs en klaar. De kunst is om er precies genoeg of iets te veel in te leggen. In ieder geval niet te weinig want dan moet je later nog eens erlangs. Ook niet teveel putty klaarmaken want dan begint het al in de zak te stollen.
De eerste puntzakken had ik uit de keuken gepikt, ze zaten bij een koekjes-bak-pakket of iets dergelijks. Toen bleek dat het geweldig werkte heb ik direct 1000 snoepzakken besteld. Wat was mijn dochter blij toen ik dat vertelde. En teleurgesteld toen ik vervolgens meldde dat ze leeg waren :-)
Met een puntzak de epoxy putty aanbrengen. 



De naden en schroefgaatjes gevuld
De gangen zijn nu aan elkaar en aan de schotten geplakt. Dat is niet sterk genoeg, dus over de kimmen wordt een glasband van 10 cm breed geplakt (400 gsm 45/45). Daarna de twee zijkanten volledig bedekken met glasweefsel. Tenslotte over de kiel een unidirectioneel glasband.

Voordat de glasweefsels worden aangebracht echter nog een ander klusje: de boeg afzagen.
Het voorste deel van de float, vóór het eerste schot, wordt massief schuim. Dit deel krijgt het over het algemeen het zwaarst te verduren: drijvende troep in het water, iets te hard aankomen bij het afmeren, enz. Door op deze kwetsbare plek massief schuim te gebruiken vaar je de boel niet meteen lek, en kan je gewoon doorvaren zonder eerst te moeten repareren. Dat doe je later eens als je er zin in hebt. Na verloop van tijd - reparatie op reparatie op....-  zaag je de punt er weer weer af en zet je er een nieuwe op.
De nieuwe massieve punt is opgebouwd uit verschillende lagen schuim die op elkaar zijn geplakt met epoxy. De middelste laag is langs de voorrand van high density schuim, dit is wat drukvaster dan het 'normale' groene schuim. De lagen van het boegstuk heb ik eerst op elkaar geplakt, en pas toen dat was uitgehard in zijn geheel tegen het voorste schot van de drijver geplakt. De spanbanden drukken het geheel stevig aan.
Mooi strokend gezaagd, geraspt en geschuurd. Links met de twee handvatten mijn zelfgemaakte schuurplank. Door de lengte schuur je niet zo snel deuken in het schuim.
De onderkant van de boeg van boven gezien: wave-piercing..
Als alle glas erop zit zie je de struktuur van het weefsel nog goed in de epoxy. Om alles mooi glad te krijgen moet er geplamuurd en vervolgens geschuurd worden. Dat is echt een kl#@!te werk wat me al menig zweet-druppeltje gekost heeft. Proefondervindelijk vastgesteld: doe steeds dunne laagjes, want 90% van wat je erop smeert moet er later weer af geschuurd worden....


De romp losgehaald van de strongback en omgedraaid. De steunen heb ik later nog wat verbeterd. Je ziet hier ook enkele rechthoekige vakken afgetekend op de romp, dat zijn extra lagen glastape die ik op onvolkomenheden in het onderliggende glasweefsel heb aangebracht.
Het achterste deel
Hier zie je de plaats waar de voorbeam aan de drijver gemonteerd wordt. Het gat in het schot is bedoeld voor een inspectieluikje. Kan ook gebruikt worden om eventuele condens uit de voorste ruimte te dweilen.
De drijver is verdeeld in drie waterdichte ruimtes. Het schot met het luikje is de scheiding tussen de voorste en de middelste ruimte. De middelste ruimte dient ook als berging voor lichte spullen.
De voorste waterdichte ruimte is in tweeën gedeeld door een schot, met onderaan een afwateringgat (niet zichtbaar in de foto) zodat eventuele condens naar het inspectie- luikje kan lopen.
Beide vakken zijn voorzien van een compressiebalkje dat dient om 'pompwerking' tegen te gaan: als de boeg zich in een golf boort drukt deze de zijkanten wat naar binnen. de balkjes voorkomen de meeste beweging.
Het stipje dat je in deze en de vorige foto kan zien midden-boven in het waterdichte schot is een gaatje. Het schot is dus niet helemaal waterdicht. het gaatje is bedoeld als 'pressure release' (nederlands?). Door genoemde pompwerking en ook door verwarming door de zon en vervolgens weer afkoelen tijdens de nacht zou er over- of onderdruk kunnen ontstaan in de drijver. Resulterende krachten kunnen groot zijn. De gaatjes in de waterdichte schotten moeten dit voorkomen. Ze zijn zodanig geplaatst dat het onwaarschijnlijk is dat de hele drijver volloopt. Als bijvoorbeeld één van de ruimtes water maakt dan houden de hoofdromp en de twee andere ruimtes de boel dermate drijvend dat de lekke ruimte niet eens geheel volloopt. In het geval dat de boot helemaal op z'n kop terecht komt zitten de gaatjes onderin, en kan de lucht niet weg.
Een handige tool die ik goedkoop van de aldi heb: de powervijl. Hiermee kan ik het schuim tussen de glaslagen weghalen op plaatsen waar dat nodig is.

Schuim weggehaald, de ontstane ruimte kan nu worden opgevuld met epoxy putty.

Hier zie je de boeg van massief schuim. Tijdelijk gemonteerd met McGyver tape: de ondersteuning voor de wantputtingen voor de 'whiskerstays', de zijdelingse stagen die van de boegspriet op de hoofdromp naar de drijvers aan weerszijden lopen.